{"id":4845,"date":"2015-05-27T05:37:28","date_gmt":"2015-05-27T05:37:28","guid":{"rendered":"http:\/\/pracownia52.pl\/www\/?p=4845"},"modified":"2017-06-13T10:08:52","modified_gmt":"2017-06-13T10:08:52","slug":"lotman-de-man","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/?p=4845","title":{"rendered":"\u201e\u0141otman | De Man\u201d"},"content":{"rendered":"

\"01-2015-PFL-de-MAN-Lot-final-800pxl\"<\/a>
\n
a do tego: m\u00f3j tek\u015bcik kr\u00f3tki \u201eLitera, typografia\u201d:
\n
\n\u2026<\/p>\n

Typografia to dzi\u015b snobizm projektant\u00f3w, sztuka umar\u0142a. Mo\u017ce ostro\u017cniej \u2013 coraz mniej potrzebna. Nie wiem o niej za wiele i cierpi\u0119 z tego powodu: \u017ca\u0142ujemy niekiedy, \u017ce nie mamy jakiej\u015b wiedzy tajemnej, niepotrzebnej nikomu; trudnej, skrytej. Dost\u0119pnej nielicznym i szlachetnej. Taka jest w\u0142a\u015bnie typografia. Pablo Neruda<\/strong> (kt\u00f3rego Jorge Luis Borges<\/strong> nazwa\u0142 pono\u0107 wyj\u0105tkowo pod\u0142ym cz\u0142owiekiem i wyj\u0105tkowo dobrym poet\u0105<\/em>) napisa\u0142 (1954) do niej od\u0119. Tak: \u201edo niej\u201d, a nie dla. Osoba. <\/p>\n

    \nTypografio,
    \nja jestem tylko poet\u0105,
    \nty jeste\u015b kwitn\u0105c\u0105 gr\u0105 rozumu,
    \njeste\u015b ruchem kr\u00f3la szachowego my\u015blenia\u2026<\/em>
    \n(prze\u0142. Z. Szleyen)<\/ol>\n

    Ale po co poezja? We\u017amy opis z Wikipedii: to\u017c to te\u017c poezja \u2013 z wiedzy:<\/p>\n

      \nkaszta warszawska (168 kr\u00f3bek)
      \nkaszta pozna\u0144ska (134 kr\u00f3bki)
      \nkaszta krakowska
      \nkaszta znormalizowana polska (128 kr\u00f3bek)
      \nkaszta frakturowa
      \nkaszta grecka
      \nkaszta rosyjska do sk\u0142adu tytu\u0142owego
      \nkaszta rosyjska znormalizowana
      \nkaszta pomocnicza do linii
      \n(\u2026) komplet odmian i wielko\u015bci.<\/em><\/ol>\n

      Typografia umiera: s\u0142owa, litery \u2013 a wi\u0119c teksty
      \ni KSI\u0104\u017bKI \u2013 uwolni\u0142y si\u0119, na naszych oczach;
      \ni w nich. Uciek\u0142y ze sztywnych ram, z tych cudownych drewnianych (by\u0142y i metalowe) kaszt w\u0142a\u015bnie, ze \u201esk\u0142adu gor\u0105cego\u201d. Pi\u0119knego, bo poddanego regu\u0142om: sztywnym, sp\u00f3jnym i nieust\u0119pliwym. Jak ta rama, kt\u00f3ra stron\u0119 przygotowanej do druku ksi\u0105\u017cki, gazety \u2013 zamyka\u0142a, aby uwolni\u0107. To zdanie: czy to Goethe? Ograniczenia tworz\u0105 artyst\u0119. (Dzi\u015b dodajemy: sprawdzi\u0107 w Sieci).<\/p>\n

      Tak. Coraz cz\u0119\u015bciej czytamy rzeczy elektroniczne, z ekranu komputera, tabletu, czytnika e-book\u00f3w. Wielu nazywa to \u201eucieczk\u0105 z galaktyki Gutenberga\u201d. Technologia wymusza zmiany, wymaga ich i zach\u0119ca do nich. Nawet s\u0142owa gin\u0105: zecer, metrampa\u017c, sztylet zecerski \u201eszpilorek\u201d\u2026 S\u0105 jednak zyski: tak \u0142atwo dzi\u015b \u201epobawi\u0107 si\u0119\u201d literami: mamy je wszystkie w galerii \u201efont\u00f3w\u201d (nie: czcionek!) pod r\u0119k\u0105, gotowe. Lecz nadmiar tworzy chaos. Rodzaj dziwacznego silva rerum. Czy produkujemy mniej papieru, mniej s\u0142\u00f3w, znak\u00f3w, liter? Wr\u0119cz przeciwnie: niespotykanie, monstrualnie wi\u0119cej. Ale jakich. <\/p>\n

      Jecha\u0142em wczoraj poci\u0105giem. Bilet kupi\u0142em w Sieci, ze strony www. \u201eWygenerowany\u201d dokument \u201ewgra\u0142em\u201d do czytnika e-book\u00f3w, pan konduktor \u201ewczyta\u0142\u201d kod kreskowy, wszystko bez papieru. Czy bilet by\u0142 brzydki czy \u0142adny? G\u0142upie pytanie.<\/p>\n

      Lokal, w kt\u00f3rym by\u0142a jedna z ostatnich drukarni ze sk\u0142adem r\u0119cznym, jakie zna\u0142em \u2013 ma\u0142a drukarenka w gmachu ASP w Warszawie, wielu j\u0105 zna\u0142o \u2013 jest dzi\u015b galeri\u0105 wybitnego sportowca i kolekcjonera. Dobrze? \u0179le? Inaczej. Ale zostaje \u017cal. Oraz polaryzacja: jest tylko sztuka wy\u017csza, w galeriach \u2013 i masowa tandeta. Kwitnie nobilitacja geniuszu, absurdalne ceny obraz\u00f3w na aukcjach dla nielicznych (\u201epan wie: lokata kapita\u0142u\u201d) \u2013 oraz upadek rzemios\u0142a. Tych pi\u0119knych \u2013 bo tak ludzkich \u2013 zawod\u00f3w po\u015brednich, wymagaj\u0105cych kunsztu \u2013 i czasu. Zanik umiej\u0119tno\u015bci oraz wybuchy zautomatyzowanej, taniej produkcji. Nowoczesny salon to bia\u0142e (ew. kolorowe, zale\u017cnie od mody) \u015bciany, gigantyczny telewizor. Mo\u017ce gdzie\u015b obraz, jeden. Nie ma p\u00f3\u0142ek z ksi\u0105\u017ckami (\u201epani wie: kurz\u2026\u201d). Coraz mniej jest rze\u017ab, zegar\u00f3w, mebli z\u0142o\u017conych. Takie np. sekretarzyki: po co komu co\u015b takiego, gdy mamy desktopy z funkcj\u0105 undo, ze s\u0142ownikiem i kalkulatorem\u2026<\/p>\n

      Klasa \u015brednia, szczeg\u00f3lnie ta, nazywana ni\u017csz\u0105: oraz \u201earystokracja robotnicza\u201d, a zecerzy byli ni\u0105 niew\u0105tpliwie \u2013 jako gatunek z XIX wieku, uniformizowany \u2013 i gin\u0105cy. Praca automatyczna w procesie odcz\u0142owieczenia cz\u0142owieka \u2013 jak by napisa\u0142 jaki\u015b anty-Engels. I ja ju\u017c coraz mniej wiem, co to kwadrat<\/em>, cicero<\/em>, spacja p\u00f3\u0142firetowa<\/em> \u2013 po co? Wiedza nieu\u017cywana zanika. To proces: ale czy konieczny? Czy nieuchronny\u2026
      \nTak, je\u015bli naszym celem jest szybko-du\u017co-tanio<\/strong><\/em>.<\/p>\n

      mr m.<\/p><\/blockquote>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

      a do tego: m\u00f3j tek\u015bcik kr\u00f3tki \u201eLitera, typografia\u201d:<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4846,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25,1],"tags":[],"class_list":["post-4845","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-25","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4845","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4845"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4845\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6455,"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4845\/revisions\/6455"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pracownia52.pl\/www\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}